ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
148
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
بيان جنگ يرموك چون مسلمين در يرموك جمع شدند كه عده آنها بيست و هفت هزار مرد جنگى بود و خالد هم با عدهء نه هزار سپاهى به آنها پيوست عدهء آنها بالغ بر سى و شش هزار گرديد . اين عده باستثناء لشكر عكرمه است . گفته شده آنها بيست و هفت هزار بوده كه سه هزار تن از گريختگان لشكر خالد بن سعد به آنها اضافه شدند خالد هم با ده هزار سوار رسيد بنابر اين عده آنها بالغ بر چهل هزار گرديد و عكرمه بن ابى جهل با شش هزار سلحشور رسيد دربارهء عدهء آنها چيزهاى ديگر هم گفته شده كه خدا داناتر است . ميان آن سپاه عده هزار مرد از ياران پيغمبر بود كه صد تن از آنها از جنگجويان بدر بوده . عدهء روميان هم دويست و چهل هزار بوده هشتاد هزار تن مقيد و بسته بودند . ( نظام روميان چنين بود كه صفوف را با زنجير مىبستند و يك قلعه متحرك غير قابل تصرف ايجاد مىكردند و ايرانيان نيز از آنها تقليد مىكردند و قبل از اين هم به اين نكته اشاره شد ) . چهل هزار با سلسله بسته شده كه آمادهء مرگ بودند . چهل هزار هم با دستار ( بند - عمامه ) بسته شده مبادا بگريزند . هشتاد هزار هم پياده بودند و نيز گفته شده كه تمام عده آنها صد هزار بود . قبل از آن مسلمين هر دسته و گروهى